IJsbad weerstand opbouwen: het traject van Bram

Ik schrijf niet snel over klanten. Maar sommige trajecten zijn zo bijzonder dat ik ze, met toestemming, graag deel. Dit is er een van.

Kun je met een ijsbad weerstand opbouwen als je het al jaren snel koud hebt en vaak verkouden bent? Ja, maar niet na één badje. Bij mijn klant Bram, die toestemming gaf om zijn traject onder zijn voornaam te delen, kostte het twaalf sessies voordat zijn lichaam merkbaar minder streng op kou en op zichzelf reageerde: zijn zelfvertrouwen in zijn eigen lijf ging van een 3 naar een 8 op tien. Geen wondermiddel, wel een duidelijke lijn.

Dit is zijn verhaal zoals ik het als coach heb gezien, aangevuld met de cijfers die hij zelf tijdens de evaluaties invulde.

Waarom kou je niet ziek maakt, maar je lichaam het soms wel denkt

Een verkoudheid ontstaat door een virus, niet door de kou zelf, bevestigt Thuisarts.nl. Kou kan je weerstand wel iets verzwakken, maar is nooit de directe oorzaak. Toch was dat maar een deel van wat er bij Bram speelde. Voor zijn gevoel was hij vaker grieperig dan gemiddeld, en als het gebeurde, dan ook goed raak. Hij was daarvoor al bij meerdere artsen geweest, had lichamelijk onderzoek laten doen en met psychologen gesproken, zonder dat iets daarvan verklaarde waarom zijn systeem zo makkelijk uit balans raakte.

Het grootste deel van het probleem zat ergens anders: hij had het zelf altijd koud. Meerdere lagen kleding, een muts op, handschoenen aan, ook binnen. Daarbij kwam een overtuiging die minstens zo hardnekkig was: zat hij in een ruimte met iemand die verkouden was, dan werd hij daar zelf ook ziek of verkouden van. Aan die twee dingen hebben we gewerkt, weerstand opbouwen en vertrouwen krijgen in zijn eigen lichaam, zodat hij beter tegen kou kon. Zijn lichaam wordt inmiddels niet meer zo snel koud.

Een lichaam dat al jaren op scherp staat

Wat ik bij de intake zag, was geen zwak lichaam, maar een lichaam dat al langere tijd onder spanning stond en daardoor gevoeliger was geworden voor prikkels van buitenaf. Bram was voor zijn werk een tijd in Afrika (Sierra Leone) geweest, bij temperaturen boven de 35 graden, en kwam terug naar Nederland in februari, de koudste maand van het jaar: nat, koud en veel wind. Zijn lichaam sloeg die schok op, en bleef daarna op kou reageren alsof er gevaar dreigde. Dat noemen we een nocebo-effect: een verwachting die zo sterk wordt, dat je lichaam hem waarmaakt, zoals ook het Donders Instituut beschrijft.

Het wandelmoment dat iets kantelde

In week 3 liepen we samen buiten. Ik vroeg of hij zijn jas of muts uit wilde doen, en hij koos voor zijn jas, niet de makkelijkste keuze, wel de zijne. Drie minuten in de wind, zonder jas, met zijn zintuigen open. Daarna vroeg ik hem iets anders: vraag maar aan mij of ik dat briesje ook koud vond. Hij vroeg het, ik zei ja, en ik zag hem oplichten. Dat moment draaide om iets simpels: hij hoefde het niet alleen te dragen. Soms is het gewoon koud, voor iedereen.

Diezelfde week bleek ook zijn alles-of-niets patroon: bij een opdracht om zijn handen in koud water te houden, deed hij er zelf zijn armen bij. Niet uit overmoed, maar uit een gewoonte om de lat voor zichzelf altijd hoger te leggen dan gevraagd, een patroon dat we gaandeweg vaker tegenkwamen als valkuil in het traject.

Van een 3 naar een 8 in twaalf sessies

De eerste vier sessies bestonden uit Reiki, een ademsessie en de wandeling hierboven. Ondertussen liet ik hem thuis wennen aan kou via de douche, stap voor stap: eerst alleen zijn voeten, een week later zijn hele onderlijf, weer een week later zijn handen, daarna zijn armen erbij, en uiteindelijk zijn hele lijf. Elke stap iets langer, maar steeds veilig binnen zijn eigen grenzen, zodat elke ervaring een prettig effect had in plaats van een beproeving. Zijn welzijn in zijn lijf ging in die periode van een 3 naar een 7 op tien.

De vier sessies daarna gingen over wennen aan het water zelf. Zijn eerste bad was 25 graden, expres niet ijskoud, dat noemen we dan ook nog geen ijsbad. Hij deed dit met zijn t-shirt aan: het idee is dat je went aan water dat kouder is dan je eigen lichaamstemperatuur, niet dat je meteen kopje onder gaat in het diepe. Lief zijn voor je lichaam, noem ik dat. Toen het water daarna kouder werd, bouwden we dat ook weer op in stappen: eerst staand, dan op zijn knieën, dan zonder shirt, en pas daarna liggend. Het eerste echte ijsbad, kouder en bij regen, deed hij met een gebroken voet: die had hij middenin deze fase tijdens het sporten opgelopen, los van de sessies. Er speelde in diezelfde weken ook verdriet dat niets met het ijsbad te maken had, en dat hem niet tegenhield. Zijn welzijn bleef stabiel op een 7, zijn zelfvertrouwen in zijn eigen lijf steeg van een 3 naar een 8.

De laatste vier sessies ging het water van 12 naar 6 graden, en ging het traject vooral over verankeren, niet harder maar zachter. Aan het eind stond zijn welzijn op een 8, zijn verhouding tot kou op een 7, zijn mentale weerbaarheid op een 6. Zijn nocebo-gedachte was minder aanwezig, maar niet helemaal verdwenen, en dat is eerlijker dan een verhaal waarin alles in twaalf sessies volledig oplost. Zijn grootste inzicht in dit hele traject was zijn ademhaling: die zorgde ervoor dat hij rustig bleef en vertrouwen kreeg. Zijn adem werd zijn anker. We spraken een vervolgsessie af over zes tot acht weken, en hij gaf zelf aan door te gaan met koude douches en af en toe een ijsbad, niet omdat het moest, maar omdat het inmiddels een gewoonte was geworden.

Ergens in die laatste fase liet hij me met duidelijke trots deze foto zien: koud bergwater uit een oude put bij een kennis in een Frans dorp, zelf opgezocht, niet omdat ik erom had gevraagd.

Wat je zelf kunt doen om aan kou te wennen

Bouw het rustig op. Bram begon met alleen zijn voeten onder de koude douche, en breidde dat week na week uit: onderlijf, handen, armen, tot zijn hele lijf, telkens een stap verder maar nooit over zijn grens. Gebruik je adem als anker. Een rustige, diepe inademing en een lange, luide uitademing gaven hem houvast onder het koudste bad, dezelfde ademhaling die ik ook gebruik in een ademsessie als dit nog niet vanzelf lukt. Reken niet op één sessie. Onderzoek van Amsterdam UMC, gepubliceerd via PubMed Central, liet zien dat een maand koud douchen het ziekteverzuim met 29 procent verlaagde, niet na één keer, maar bij dagelijkse herhaling.

Wanneer een ijsbadtraject nu niet de juiste stap is

Heb je onverklaarde lichamelijke klachten die nog nooit zijn uitgezocht, ga daar eerst mee naar de huisarts. Een ijsbad is geen vervanging voor medisch onderzoek als dat nodig is. Kom je binnen met het idee dat kou trainen je in één sessie weerbaarder maakt, dan bespreek ik dat liever eerst met je: een verkeerde verwachting zorgt voor meer teleurstelling dan geen sessie. Heb je een hartaandoening, de ziekte van Raynaud, ben je zwanger met complicaties, of twijfel je om een andere medische reden, overleg dan eerst met je arts voor je in koud water stapt. Over de ziekte van Raynaud en kou schrijf ik binnenkort een apart artikel.

Twijfel je of een traject als dat van Bram bij jouw situatie past? Bekijk dan de persoonlijke begeleiding, of neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.